Cefnogi asesu teg: Marcio Asesiadau Di-arholiad

Mae asesiadau di-arholiad yn chwarae rhan hanfodol wrth sicrhau bod dysgwyr yn gallu cael eu hasesu ar amrywiaeth eang o sgiliau. Mewn llawer o bynciau, yn enwedig y rhai sy'n ymwneud â gwaith ymarferol neu gyd-destunol, athrawon a darlithwyr yw'r rhai sydd yn y sefyllfa orau i asesu dysgwyr yn uniongyrchol. Yn yr erthygl hon, mae Catherine Webster, Cyfarwyddwr Cynorthwyol (Cymwysterau Cyffredinol), yn nodi'r rôl y mae meini prawf asesu a deunyddiau enghreifftiol yn ei chwarae wrth gefnogi canlyniadau cyson a theg i bob dysgwr. 

Rôl athrawon wrth asesu asesiadau di-arholiad 

Defnyddir asesiadau di-arholiad i asesu dysgwyr mewn amrywiaeth o gyd-destunau. Mae'r defnydd o asesiadau di-arholiad yn arbennig o briodol mewn sefyllfaoedd lle mae arsylwi amser real yn hanfodol. Er enghraifft, mewn pynciau fel Bwyd a Maeth, gall athrawon arsylwi technegau a chanlyniadau dysgwyr yn uniongyrchol: gweld, arogli, a hyd yn oed blasu'r cynnyrch terfynol. Yn yr un modd, pan fydd tasgau yn cael eu llunio gan gyd-destunau lleol neu wedi'u dylunio gan yr athro, mae'n gwneud synnwyr i'r athro gymryd yr awenau wrth asesu perfformiad.  

Er mwyn cynnal tegwch a chysondeb ar draws ysgolion a cholegau, mae asesiadau sy'n cael eu marcio gan athrawon/darlithwyr yn cael eu cymedroli gan y bwrdd arholi perthnasol. Mae cymedroli yn sicrhau bod safonau marcio yn gyson yn genedlaethol, fel nad yw dysgwr mewn un ysgol/coleg dan anfantais nac dan anfantais o'i gymharu â'i gyfoedion mewn ardaloedd eraill. Mae'r broses gydweithredol hon rhwng ysgolion/colegau a byrddau arholi yn hanfodol i gynnal ymddiriedaeth mewn cymwysterau. 

Meini prawf ac enghreifftiau: cefnogi asesu teg 

Er mwyn cefnogi athrawon a darlithwyr gyda'r cyfrifoldeb hwn, mae CBAC yn darparu meini prawf asesu clir a strwythuredig. Mae'r meini prawf hyn yn sail i bob penderfyniad marcio a dylai'r rhain fod yn brif bwynt cyfeirio wrth asesu gwaith dysgwyr. Maent yn caniatáu i farciau gael eu rhoi mewn modd cyson a thryloyw, gan roi hyder i athrawon a dysgwyr yn y broses. 

Yn ogystal â'r meini prawf asesu, mae CBAC yn darparu deunyddiau enghreifftiol; ymatebion enghreifftiol sy'n dangos sut y gellir cymhwyso'r meini prawf yn ymarferol. Mae'r enghreifftiau hyn yn cael eu marcio gan yr Uwch Gymedrolwr ac yn cynnwys sylwebaeth sy'n esbonio pam mae marciau penodol wedi cael eu rhoi. Gallant fod yn hynod o ddefnyddiol wrth ddangos y safon a ddisgwylir ar wahanol lefelau. 

Pan fydd manyleb newydd yn cael ei chyflwyno, efallai na fydd deunyddiau enghreifftiol bob amser yn seiliedig ar waith dysgwr go iawn, gan na fydd unrhyw ddysgwyr wedi cwblhau'r asesiad eto. Mae'r enghreifftiau cynnar hyn wedi'u dylunio i roi arweiniad i athrawon a darlithwyr yn ystod cyfnod y garfan gyntaf ac maent yn rhan o'n cynnig Dysgu Proffesiynol cyn asesu. Ar ôl y gylchred asesu gychwynnol, maent fel arfer yn cael eu disodli gan ymatebion dysgwyr go iawn, gan gynnig amrywiaeth fwy cynhwysfawr o ddulliau. 

Mae'n bwysig defnyddio enghreifftiau yn briodol. Nid ydynt yn cymryd lle'r meini prawf asesu ac ni allant gofnodi pob math posibl o ymatebion dysgwyr. Dylai athrawon a darlithwyr bob amser farcio gwaith yn annibynnol yn gyntaf, yna defnyddio enghreifftiau fel meincnod i adolygu a mireinio eu barn. 

Cadw enghreifftiau yn y dwylo cywir 

Yn olaf, er bod enghreifftiau wedi'u hanodi yn adnodd proffesiynol gwerthfawr, nid ydynt wedi'u bwriadu fel deunyddiau addysgu yn yr ystafell ddosbarth. Os caiff ei rannu â dysgwyr, dylai hyn ddigwydd mewn lleoliad dan oruchwyliaeth i esbonio'r meini prawf asesu. Mae rhoi mynediad anghyfyngedig yn cyflwyno risg o ddylanwadu ar waith y dysgwr mewn ffyrdd a allai danseilio tegwch yr asesiad. 

Drwy ddefnyddio meini prawf ac enghreifftiau asesu mewn ffordd ystyriol, gall athrawon/darlithwyr sicrhau bod asesiadau di-arholiad yn parhau i fod yn gadarn ac yn deg i bob dysgwr.