Q Menu
< Treforest Conference Facilities

Y Broses Arholiadau

Mae CBAC wedi ymrwymo i fod yn agored am y gwaith rydym yn ei wneud er mwyn sicrhau fod rhieni a myfyrwyr yn deall y broses arholiadau. Mae'r ddogfen hon yn esbonio cylch bywyd arholiad yn fwy manwl. Mae'r fideos byr a'r testun isod yn egluro amrywiol gamau'r broses arholiadau.

Rhagarweiniad

Mae'r fideo isod yn rhoi cefndir i chi am y prosesau arholiadau yn CBAC.

Ystyr ennill cymhwyster gan amlaf yw sefyll arholiadau. Defnyddir arholiadau i fesur gwybodaeth a dealltwriaeth myfyriwr o'r pwnc a astudiwyd. Mae CBAC yn gosod arholiadau dros 500 o gymwysterau gan gynnwys TGAU, safon Uwch a mathau eraill o gymwysterau academaidd a galwedigaethol. Mae hyn yn golygu ein bod ni bob blwyddyn yn marcio dros 2.7 miliwn o arholiadau ac yn dyfarnu bron i 900,000 o gymwysterau.

Ond sut ydym ni'n gwneud hynny?


Canllaw i osod papurau cwestiynau

Mae'r fideo isod yn egluro'r broses o gynhyrchu papur cwestiynau.

Ar ôl i fyfyrwyr gwblhau eu cwrs astudio, mae angen iddyn nhw sefyll arholiad a fydd yn asesu meysydd penodol o wybodaeth, dealltwriaeth a sgiliau fel mae'r fanyleb gyhoeddedig yn eu dangos. Gan ei fod yn anymarferol asesu'r cynnwys i gyd mewn un arholiad, mae'r papurau cwestiynau'n cael eu llunio i brofi agweddau arbennig sy'n golygu, dros amser, bod holl gynnwys y fanyleb yn cael ei drafod.

Mae materion dilysrwydd a dibynadwyedd yn cael eu hystyried yn gynnar iawn yn y broses o lunio papur cwestiynau a'i gynllun marcio. Gwneir hyn er mwyn sicrhau bod y cwestiynau'n addas i'r pwrpas ac y bydd canlyniadau'r myfyrwyr sy'n eu sefyll yn rhai cywir. Mae'n cymryd oddeutu 18 mis i gwblhau'r broses o greu papurau cwestiynau.

Yn CBAC, Swyddog Pwnc sy'n rheoli datblygiad y deunyddiau. Yr Uwch Arholwyr sy'n gyfrifol am ysgrifennu'r cwestiynau. Wrth ddylunio cwestiynau byddant yn rhoi ystyriaeth ofalus i gynnwys y fanyleb, yr amcanion asesu, cwestiynau a osodwyd ar gyfer unrhyw gyfres arholiadau flaenorol a sut ymatebodd myfyrwyr i'r rhain. Ar ôl i'r Uwch Arholwr ddrafftio'r papur cwestiynau a'r cynllun marcio, bydd yr Adolygwr yn eu hadolygu. Mae'r Adolygwr yn rhoi ystyriaeth ofalus i'r cwestiynau a'r cynlluniau marcio gan gyfeirio at y fanyleb, gan sicrhau bod y gofynion yn cymharu â chyfresi blaenorol ac nad oes unrhyw wallau neu hepgoriadau. Gall yr Adolygwr argymell gwneud newidiadau i'r papur cwestiynau a'r cynllun marcio a bydd yr Uwch Arholwr yn cyflawni'r broses honno.

Bydd y deunyddiau'n cael eu hadolygu wedyn gan grŵp o arbenigwyr pwnc, a fydd yn ystyried pob cwestiwn yn ofalus er mwyn sicrhau ei fod yn asesiad dilys a bod modd ei farcio'n ddibynadwy. Byddant yn ystyried hefyd pa mor ddarllenadwy yw'r cwestiynau ac unrhyw faterion eraill a allai gael effaith ar allu'r myfyrwyr i gwblhau'r arholiadau. Pan fydd y grŵp o arbenigwyr pwnc yn fodlon â'r papur cwestiynau, bydd yn cael ei drosglwyddo i'n tîm cynhyrchu sy'n gweithio gyda thîm y pwnc i greu fersiwn terfynol.

Caiff y papur ei deiposod, gan gynnwys unrhyw ddelweddau a diagramau a bydd wedyn yn cael ei brawf ddarllen i sicrhau bod y sillafu, gramadeg a'r gosodiad yn gywir. Anfonir y papur wedyn at yr Archwiliwr, sy'n adolygu'r papur er mwyn sicrhau bod modd ateb y cwestiynau yn yr amser sy'n cael ei ganiatáu, bod lefel yr her yn gywir a bod yr iaith yn glir a hygyrch. Mae'r Archwiliwr yn adolygu'r cynllun marcio hefyd er mwyn sicrhau nad oes unrhyw wallau neu hepgoriadau. Dyma'r adeg y bydd y papur yn cael ei gyfieithu i'r Gymraeg, os oes angen. Mae'r fersiwn Cymraeg yn cael ei adolygu gan olygydd cyfrwng Cymraeg ac arbenigwr pwnc cyn creu'r fersiwn terfynol.

Bydd y Swyddog Pwnc, yr Uwch Arholwr ac Adolygwr yn adolygu'r papur cwestiynau eto cyn iddo gael ei anfon i'w argraffu. Mae CBAC yn argraffu ac yn anfon ei holl bapurau cwestiynau i'r ysgolion a'r colegau sydd wedi cofrestru am ei gymwysterau. Unwaith y bydd papur wedi'i lofnodi'n derfynol bydd unrhyw fersiynau addasedig yn cael eu creu. Mae'r rhain yn cynnwys fersiynau print mawr a braille, y mae'r ysgolion a'r colegau'n gwneud cais amdanynt ar gyfer eu myfyrwyr. Bydd y Swyddog Pwnc a'r Uwch Arholwr yn gwirio ansawdd y papurau hyn. Derbynnir y papurau cwestiynau gan yr ysgolion a'r colegau, yn barod i'r myfyrwyr sefyll yr arholiad a amserlennwyd.


Canllaw i'r broses farcio

Mae'r fideo isod yn egluro'r broses o farcio arholiadau.

Ar ôl i fyfyrwyr sefyll arholiad, anfonir eu llyfrynnau ateb gorffenedig yn ddiogel at arholwyr i'w marcio. Mewn rhai pynciau, bydd myfyrwyr yn sefyll eu harholiadau ar-lein.

Yn aml bydd arholwyr yn marcio llyfrynnau papur gwreiddiol â llaw, er, weithiau bydd y llyfrynnau ateb yn cael eu sganio a bydd arholwyr yn marcio'r rhain gan ddefnyddio cyfrifiaduron. Bydd yr arholiadau hynny a safwyd ar-lein hefyd yn cael eu marcio ar gyfrifiadur.

Mae ein harholwyr yn athrawon cymwysedig a phrofiadol yn y pwnc y maent yn ei farcio. Cant eu hyfforddi'n llawn bob blwyddyn i farcio yn ôl safonau a gofynion CBAC.

Ar ddechrau'r cyfnod marcio, bydd arholwyr yn marcio'r un detholiad o gwestiynau ac atebion ac yn cwrdd mewn grwpiau pwnc i drafod a chymharu eu marcio. Er mwyn iddyn nhw allu marcio'n gywir a chyson, bydd y Prif Arholwr yn ysgrifennu cynllun marcio i ddarparu canllaw manwl ac atebion sampl ar gyfer pob cwestiwn.

Trwy gydol y cyfnod marcio, dewisir hapsampl o farcio i bob arholwr a bydd yn cael ei wirio gan arholwr hŷn a phrofiadol arall er mwyn sicrhau cywirdeb a chysondeb. Bydd y prif arholwr yn rhoi adborth i arholwyr am eu marcio, ac os oes angen, bydd yr arholwyr hynny nad ydynt yn marcio'n gywir yn cael eu hatal a bydd yr atebion yn cael eu hail-farcio gan arholwr arall.

Ar ôl marcio'r holl lyfrynnau ateb a'u dychwelyd i CBAC, bydd y broses ddyfarnu'n dechrau.


Canllaw i'r broses ddyfarnu

Mae'r fideo isod yn egluro'r broses o ddyfarnu arholiadau.

Ar ôl i'r marcio ddod i ben, bydd y broses ddyfarnu'n dechrau; proses yw hon o benderfynu pa mor dda y mae'r myfyriwr wedi'i wneud.

Mae gan rai cymwysterau radd llwyddo yn unig, ac yma mae'r broses dyfarnu yn sicrhau bod y myfyriwr wedi cyrraedd y safon ofynnol i ennill y cymhwyster.

Mae gan gymwysterau fel TGAU a safon Uwch nifer o raddau gwahanol sy'n dangos pa mor dda y mae'r myfyriwr wedi'i wneud o'i gymharu â myfyrwyr eraill yn y flwyddyn honno. Gall hyn fod yn arwydd defnyddiol i ddarpar gyflogwyr a darparwyr addysg o ba mor dda y mae'r myfyriwr yn deall y pwnc.

Mae cael gwahanol raddau'n golygu gwneud penderfyniadau am le i osod pob ffin gradd.

Mae CBAC o hyd yn ceisio anelu at osod papurau arholiad gyda'r un lefel o anhawster, ond gan fod y papurau arholiad yn wahanol bob blwyddyn, mae risg o hyd y gallai arholiad penodol fod rhywfaint yn fwy neu'n llai heriol nag arholiadau blaenorol.

I wneud yn siwr nad yw myfyrwyr dan anfantais yn sgìl hyn, gosodir ffiniau gradd ar wahân fel arfer ar gyfer pob papur arholiad ac unrhyw waith cwrs ac asesu dan reolaeth.

Bydd hyn yn digwydd mewn cyfarfod dyfarnu pan fydd grŵp o arholwyr hŷn yn cymharu atebion myfyrwyr y llynedd ag atebion eleni i weld a yw'r marciau o'r un safon.

Er mwyn cymharu'n deg â'r flwyddyn flaenorol, defnyddir ystadegau hefyd i weld a yw'r grŵp o fyfyrwyr eleni yn wahanol i rai'r llynedd. Mae'r ystadegau hyn yn cymharu ffactorau fel oedran, rhyw, math o ysgol a pherfformiad myfyrwyr mewn arholiadau blaenorol.

Ar ôl ystyried yr holl dystiolaeth yn ofalus, bydd yr arholwyr hŷn yn penderfynu ar leiafswm marciau ar gyfer pob gradd i sicrhau bod ffiniau gradd ar gyfer y flwyddyn bresennol yr un safon â'r llynedd.

Yna bydd CBAC yn cymhwyso'r ffiniau gradd hyn ac yn cyfrifo'r radd yr enillodd pob myfyriwr.

Er mwyn sicrhau ein bod yn hyderus â safon y cymwysterau, mae'r broses hon yn cael ei goruchwylio gan y rheoleiddwyr cymwysterau (Llywodraeth Cymru yng Nghymru, Ofqual yn Lloegr a CCEA yng Ngogledd Iwerddon) ac mae'n rhaid i bob corff dyfarnu ddilyn yr un Cod Ymarfer.


Canllaw i wasanaethau ar ôl y canlyniadau

Mae'r fideo isod yn egluro'r gwasanaethau ar ôl y canlyniadau.

Weithiau bydd myfyriwr neu'r ysgol/coleg yn pryderu am y canlyniadau a dderbyniwyd ar ddiwrnod y canlyniadau. Efallai eu bod yn teimlo nad yw'r radd derfynol a ddyfarnwyd yr hyn yr oeddent wedi'i ddisgwyl. Mewn achosion o'r fath gall yr ysgol neu'r coleg gyflwyno cais i CBAC am un o'i wasanaethau ar ôl y canlyniadau.

Y prif wasanaethau i wneud cais amdanyn nhw yw gwiriadau clerigol ac adolygiad o'r marcio. Gellir gofyn am y rhain ar ran myfyrwyr unigol. Yn achos asesiadau diarholiad neu waith cwrs/asesiadau dan reolaeth, gall yr ysgol/coleg ofyn am adolygiad o'r gwaith wedi'i safoni. Ystyr hyn yw bod y sampl gwreiddiol o waith a gyflwynwyd gan yr ysgol/coleg a'i safoni gan CBAC yn cael ei adolygu gan safonwr arall. Nid yw'r gwasanaeth hwn ar gael i fyfyrwyr unigol.

Wrth gwblhau gwiriad clerigol, bydd staff CBAC yn mynd drwy'r papur arholiad i wneud yn siŵr bod y marciau i gyd wedi'u cynnwys a'r cyfan wedi'i adio'n gywir, a'r marc cywir wedi'i ddyfarnu i'r myfyriwr fel y nodwyd ar y papur arholiad.

Wrth gyflawni adolygiad o'r marcio neu'r safoni, bydd aseswr gwahanol yn ystyried y marciau a ddyfarnwyd gan yr arholwr neu'r safonwr gwreiddiol i sicrhau bod y cynllun marcio wedi'i gymhwyso'n briodol.

Os bydd y gwiriad clerigol neu adolygiad o'r marcio/safoni yn arwain at newid yn y marc a'r radd, naill ai ar i fyny neu ar i lawr, bydd y newidiadau hyn yn cael eu rhoi ar waith a'r canlyniad diwygiedig yn cael ei anfon i'r ysgol neu'r coleg.

Os nad oes newid i'r radd wreiddiol bydd yn rhaid i'r ysgol neu'r coleg dalu am y gwasanaeth.

Mae CBAC yn cynnig gwasanaethau ar ôl y canlyniadau eraill, megis cais am lungopi o bapur arholiad y myfyriwr wedi'i gwblhau. Gellir gwneud cais am y rhain ar gyfer rhai cymwysterau, cyn penderfynu cyflwyno cais am adolygiad o'r marcio. Gall ysgolion a cholegau wneud cais hefyd am gopïau gwreiddiol o bapurau arholiad y myfyrwyr, i gynorthwyo â'r addysgu a dysgu fel arfer. Nid yw'r papurau arholiad hyn yn cael eu rhyddhau tan ymhell ar ôl y terfyn amser am wasanaethau ar ôl y canlyniadau, gan nad oes modd adolygu unrhyw bapurau arholiad gwreiddiol a anfonir i ysgolion a cholegau at ddibenion gwirio'r marcio neu wiriadau clerigol. Mae manylion llawn yr holl wasanaethau ar ôl y canlyniadau i'w cael ar wefan CBAC.